Slot Loevestein

 

Waar Maas en Waal samen komen en waar Gelderland, Brabant en Zuid-Holland aan elkaar grenzen, ligt Slot Loevestein. Op een zeer strategische plek en het kasteel was dan ook de ideale plaats om het verkeer op de rivieren te controleren. Deze belangrijke ligging heeft een grote rol gespeeld in de geschiedenis van het slot.

Slot Loevestein

Luchtopname Loevestein

Middeleeuwen

Rond 1357 liet ridder Dirc Loef van Horne een kasteel bouwen genaamd Loevestein. De naam Loevestein betekent stenen huis (‘stein’) van Loef. Van hieruit hield hij rooftochten en hief illegaal tol op de rivier. De graven van Holland waren hier niet blij mee en annexeerden het kasteel en stelden Bruijsten van Herwijnen aan als kasteelheer. Maar deze was net zo onbetrouwbaar als zijn voorganger. Daarop werd Loevestein door de eigen Hollandse troepen belegerd en veroverd en werd het gebruikt als verdedigingswerk.

Tachtig jarige oorlog

Tijdens de Tachtigjarige Oorlog werd Slot Loevestein op 9 december 1570 met een list eenvoudig ingenomen door een kleine groep Geuzen onder leiding van de geuzenleider Herman de Ruyter. De Geuzen vermomd als monniken, kregen toegang tot het kasteel en namen vervolgens de slotvoogd gevangen. De Ruijter eist het Slot op in naam van de Prins van Oranje. De Spanjaarden bestormen het slot en een gevecht van man tot man volgt. Nog diezelfde dag nemen de Spanjaarden het Slot in en veroverden het terug. Herman de Ruyter en de twintig andere Geuzen kwamen om het leven. Het hoofd van Herman de Ruyter wordt op een spies op de Grote Markt van Den Bosch tentoongesteld. Zijn lichaam hangt wekenlang bij Slot Loevestein om andere opstandelingen af te schrikken.

StaatsgevangenisSlot Loevestein

Op 27 juli 1572 valt Slot Loevestein opnieuw in de handen van de Geuzen is het voortaan in handen van de Nederlandse Republiek. In opdracht van Willem van Oranje wordt Slot Loevestein versterkt en worden vestingwallen aangelegd. Daaromheen wordt een gracht gegraven. Binnen de vestingwallen wonen soldaten; aanvankelijk in houten barakken, later in stenen huisjes. Het kasteel staat kaal en leeg midden in de vesting en wordt uiteindelijk een staatsgevangenis. De gevangenen zijn staatsgevangenen van de Republiek der Verenigde Nederlanden. In Slot Loevestein zitten politiek en religieus andersdenkenden. Enkele bekende hooggeplaatste edelen die hier gevangen zaten zijn de Nederlandse regent Johan de Witt, de Engelse admiraal George Ayscue en de Dordrechtse burgemeester Simon Halewijn.

Hugo de Groot

Slot LoevesteinDe bekendste staatsgevangene was Nederlands grootste rechtsgeleerde Hugo de Groot die op Slot Loevestein  vanaf 1619 een eeuwige straf moest uitzitten. Tijdens zijn gevangenisstraf mocht hij als geleerde vrijelijk boeken ontvangen die door de bewakers in een grote kist werden aangeleverd. Deze werd bij elke levering gecontroleerd maar na verloop van tijd werd de kist zonder verdere controle, doorgelaten. Maria van Reigersberg, zijn vrouw, en hun dienstmeisje Elsje bedenken een list en op 22 maart 1621 weet Hugo de Groot liggend in de grote boekenkist uit Slot Loevestein te ontsnappen.  De boekenkist wordt door de bewakers het slot uitgedragen en met een bootje naar Gorinchem gevaren. Zijn vrouw ziet vanaf de wal van de slotgracht hoe haar man, verstopt in de kist, zijn vrijheid tegemoet vaart.

Restauratie

Omdat veel gebouwen in slechte staat verkeerden werd er veel geld geïnvesteerd in de restauratie van het kasteelcomplex. In 1986 waren de reconstructiewerkzaamheden voltooid. Sinds 9 december 1994 is Loevestein zelfstandig en wordt het complex door de Stichting Museum Slot Loevestein geëxploiteerd. Het Rijk dreigt de subsidie aan die stichting nu stop te zetten, waardoor het College van B&W van de gemeente Zaltbommel vreest dat Slot Loevestein binnen enkele jaren haar deuren zal moeten sluiten. Op dit moment wordt het eeuwenoude kasteel jaarlijks door ongeveer 130.000 mensen bezocht.

Leave a Reply