Saartje Baartmans

Het verhaal van Saartje Baartman is een verschrikkelijk verhaal. Een verhaal waarin het gidszwarte slavernij verleden haar slechtste gedaante laat zien.

 In 1810 werden mensen naar een nieuwe kermisattractie gelokt met deze krantenadvertentie: Just arrived: The Hottentot Venus”. Two shillings per head. Piccadilly Street.

Een seksueel prikkelende kermisattractie waarin men de billen van de 20-jarige Zuid-Afrikaanse Saartje Baartman kon bekijken. Ze was de bekendste van tenminste twee Khoikhoivrouwen die werden geëxploiteerd als attractie in Europa onder de naam Hottentot-Venus.

DE JEUGD VAN SAARTJE BAARTMAN

Saartje Baartman werd in 1789 geboren in een Khoisanfamilie vlakbij de Gamtoosrivier (in de Oost-Kaap van Zuid-Afrika). Saartje had zoals alle Khoisan-vrouwen, een donkere huid, dikke lippen en grote billen. Er gezegd dat haar schaamlippen uitdrukkelijk groot waren. In combinatie met haar donker huid en haar grote billen maakte van haar een aantrekkelijk commercieel object. Saartje Baartman was de slavin van de Nederlandse boer Johan Cezar in Kaapstad. Baartman was een ontwikkelde jonge vrouw. Ze sprak Nederlands, Engels, een beetje Frans en haar moederstaal. Daarnaast acteerde ze en speelde ze enkele instrumenten.

LONDEN

De Britse arts Alexaner Dunloop weet Johan Cezar als eigenaar van Saartje Baartman te overtuigen mee naar Londen te komen. Cezar zag een mogelijkheid om met Sarah een fortuin te maken op ‘freakshows’ en kermissen terwijl William Dunlops interesse daarentegen waarschijnlijk niet zozeer financieel als wel wetenschappelijk was. Saartje werd een schitterende toekomst en rijkdom voorspeld. Na een lange reis komen ze in 1810 aan in Londen.

TENTOONGESTELD

De waarheid is echter anders. In een klein vies theatertje aan het Piccadilly Circus wordt Saartje Baartman iedere avond als de “Hottentot Venus” tentoongesteld. Ze trok volle zalen en het publiek vergaapte zich aan haar enorme billen en lange schaamlippen. Ze werd geketend op haar knieën tentoongesteld in een kooi. Als het publiek voldoende was opgehitst, trok Dunlop haar uit de kooi waarna ze vastgezet aan een halsband, typische Afrikaanse dansjes moest doen en uithalen naar publiek wat te dicht bij haar kwam. Na de show mocht het publiek haar billen aanraken of erop gaan zitten. De vernedering die Saartje Baartman iedere avond moest ondergaan maakte dat ze zwaar aan de drank ging. Soms weigerde ze medewerking en als straf kreeg ze dan zweepslagen.

RECHTSZAAK

Toen een Britse anti-slavernijvereniging hiervan hoorde startte men een rechtszaak tegen de aanklagers naar het vermeende misbruik van de Hottentot Venus. Maar Saartjie Baartman verklaarde dat ze niet gedwongen werd om mee te werken aan de show en haar uitbaters werden vrijgesproken. Door deze rechtszaak werd de Khoikhoivrouw nog bekender. Een tournee langs allerlei circussen in Groot-Brittannië en Ierland was het gevolg. Na vier jaar was het nieuwtje in Londen eraf en werd Saartjie in 1814 verkocht aan een Parijse dierenhandelaar. In Parijs treedt zij op in een circus en op privéfeestjes van rijke burgers en aristocraten.

WETENSCHAP

In 1815 wil de wetenschapper Henri de Blainville, professor aan het Musee d’Histoire Naturelle, Saartje Baartman onderzoeken. Westerse wetenschappers wilden bewijzen dat er een hiërarchie bestond tussen de rassen. Bovenaan stond het blanke ras en onderaan het zwarte, met op de allerlaagste plaats de Hottentotten. Ook wilde hij een volledige beschrijving kunnen geven over de afwijkingen van de genitalia. Saartje werkt mee aan het wetenschappelijk onderzoek maar weigert haar schaamlippen te laten opmeten.

NA HAAR OVERLIJDEN

Ze stierf in 1816, op 26-jarige leeftijd in Parijs, waarschijnlijk aan een longontsteking. Het lichaam van Saartje Baartman wordt dan ter beschikking gesteld aan de Franse wetenschapper Georges Cuvier, ook wel de vader van de paleontologie genoemd. Saartjes lichaamsdelen worden onderzocht en haar hersenen en vagina worden op sterk water gezet. Van haar lichaam wordt een afgietsel gemaakt. Tot 1974 kon het publiek haar in het Parijse Musée de l’Homme bezichtigen. In 1994 worden op verzoek van Nelson Mandela, haar stoffelijke resten teruggebracht naar Zuid-Afrika. Acht jaar later krijgt Saartjie Baartman uiteindelijk haar begrafenis en laatste rustplaats.

 

 

 

 

 

 

 

Comments are closed, but trackbacks and pingbacks are open.