Oudste menselijke skelet van Nederland

Wie kent niet de verhalen van oude skeletten die bij graafwerkzaamheden worden gevonden. Ze geven vaak een inkijk in de levenswijze en ontwikkeling van de moderne mens. In 2017 nog worden verschillende menselijke skeletten van ongeveer 300.000 jaar oud gevonden in Marokko. In Nederland hebben we zulke ontdekkingen niet gedaan. Trijntje is het oudste menselijke skelet van Nederland.

Puur toeval

De vondst van het menselijke skelet dat Trijntje is genoemd vindt plaats bij de voorbereidingen voor de aanleg van de Betuwelijn in 1997. Vandaar ook de naam Trijntje. Bij de voorbereidingen in de polder van Hardinxveld-Giessendam vindt men overblijfselen van een vrouw die daar tussen de 7.000 en 7.500 voor Christus moet hebben geleed. Trijntje moet deel uit hebben gemaakt van een groep rondtrekkende jagers en visser.

De vindplaats verbaast de onderzoekers. Tot de vondst ging men er altijd vanuit dat het gebied rondom de Hardinxveld-Giessendam niet geschikt was voor bewoning in de Midden Steentijd. Dit omdat de vele rivieren het landschap te nat zouden maken en vanwege het sterk wisselende rivierpeil.

ONDERZOEK

De vondst van Trijntje gaf een mooie inkijk in het leven van onze voorouders. Nader onderzoek wees uit dat Trijntje uitgestrekt op haar rug in een kuil lag. Analyse van haar botten wees uit dat ze tussen de 40 en 60 jaar oud was toen ze overleed. Dat deed ze naar alle waarschijnlijkheid in relatief goede gezondheid. Wat betreft lengte was Trijntje maar een klein mensje. Ze was 1,58 lang en had tenminste een kind gehad.

LEEFWIJZE

De vondst van het oudste menselijke skelet van Nederland leverde meer dan alleen het skelet op. Dankzij Trijntje weten we nu aanzienlijk meer over de flora en fauna van destijds maar ook over de leefwijze van de mensen in die tijd. Zo woonden zij op boven het water uitstekende zandheuvels zgn. donken, die begroeid waren met bomen. Er zijn geen aanwijzingen gevonden van landbouw of veeteelt maar uit gevonden graatresten van vissen blijkt dat er veel op snoek werd gevist.  Ook zijn er op de donk resten gevonden van onder meer eenden, ganzen, zwanen, reigers en meerkoeten, wat erop wijst dat de bewoners flink moeten hebben gejaagd. Bij haar graf wordt ook een kano gevonden. Behalve deze voorwerpen zijn bij de opgravingen aan de Trijntje-donk onder andere ook een boog, een bijlsteel en werktuigen van vuursteen, bot en rendiergewei gevonden. Er kan dus worden verondersteld dat de gemeenschap waartoe Trijntje behoorde, voornamelijk leefde van jacht en visvangst. Waarschijnlijk is de nederzetting gebruikt als een soort basiskamp.

TENTOONSTELLING

Na de opgraving van het oudste menselijke skelet van Nederland en de diverse onderzoek is in Hardinxveld-Giessendam, in de Koperen Knop, een speciale expositie ruimte ingericht met de vondsten uit de begraafplaats van Trijntje. Een van de opvallendste zaken is de reconstructie van een hond die naast Trijntje werd gevonden. Deze hond werd 7300 tot 7500 jaar geleden begraven.

Oudste menselijke skelet van Nederland 

In 2010 werd door archeologen een ander skelet uit de steentijd gevonden bij een opgraving in Swifterband. Ze dachten hiermee het oudste menselijke skelet van Nederland te hebben gevonden. Maar na onderzoek blijkt dat het skelet, ‘Michelle’, vernoemd naar haar vindster, “slechts” 6500-7000 jaar oud te zijn en daarmee net iets minder oud te zijn dan Trijntje uit Hardinxveld-Giessendam.