Nederlandse Hongerwinter

De Nederlandse Hongerwinter is een periode aan het einde van de Tweede Wereldoorlog. Vlak voordat het noorden van Nederland in 1944- 1945 bevrijdt zou worden door de Geallieerde. De winter van 44-45 was een uitzonderlijke koude, in totaal komen in het westen en noorden van Nederland 20.000 burgers om door de enorme schaarste aan voedsel en brandstof. Deze periode van de tweede Wereld oorlog wordt in Nederland dan ook de Hongerwinter van 44-45 genoemd.  

OORZAAK VAN DE NEDERLANDSE HONGERWINTER
Oorzaak van de Nederlandse Hongerwinter zijn de Duitse represailles als gevolg van de Algemene Spoorwegstaking die na 17 september 1944 door de Nederlandse regering in Londen was afgekondigd. De staking viel samen met de grootste geallieerde luchtlandingsoperatie uit de geschiedenis nabij Arnhem: Operatie Market Garden. Dit was een luchtaanval op de Duitse troepen om te voorkomen dat die zich zouden verplaatsen. Als represaillemaatregel blokkeerde de Duitse bezettingsmacht alle voedseltransporten naar het westen van Nederland. De blokkade duurde zes weken en als gevolg van een gebrek aan voedsel stierven meer dan 20.000 Nederlanders de hongerdood.

NEDERLANDSE HONGERTOCHTEN
In Amsterdam vonden in de Jodenbuurt veel deportaties plaats waardoor veel huizen van Joden leegstonden. Alles wat los en vast zat in deze huizen werd gestript om in de allesbrander te verbranden. Want behalve honger was er ook de strenge kou. Het was zelfs de koudste en natste winter van de oorlogsperiode. Geteerde houtjes die tussen de tramrails lagen werden meegenomen en ook bomen werden gekapt. Men schat dat z
o’n 20.000 van de 34.000 bomen in Amsterdam tijdens de Nederlandse Hongerwinter in de kachels zijn beland. In het begin van de hongerperiode was er in de buurt nog wel eten te krijgen. Maar naar mate de vooraarden slonken en er geen nieuwe vooraarden kwamen moesten de mensen verder van huis op zoek naar eten. Met de fiets of handkar liep men vele kilometers door de kou en regen naar de noordelijke provincies, de zogeheten hongertochten. Vaak waren het vrouwen, die er alleen voor stonden omdat hun mannen tijdens razzia’s waren opgepakt en te werk waren gesteld in Duitsland. Veel boeren die wisten van de enorme voedsteltekorten in de steden gaven onderdak aan mensen. Maar er waren ook boeren die de situatie uitbuiten. Ze vroegen veel geld voor eten of ruilden graan tegen familiesieraden.

TULPENBOLLEN EN SUIKERBIETEN

Ter vervanging van de aardappelen werden vanaf 15 januari 1945 suikerbieten uitgedeeld. Ook werden er tulpenbollen gegeten. De uitvoer van bloembollen voor de bloementeelt lag helemaal stil. Er kon nu toch een bestemming voor deze producten worden gevonden. Mensen die de hongerwinter hebben meegemaakt spreken hier met afschuw over. Hét symbool voor de diepe ellende van de hongerwinter is de tulpenbol. Voor kinderen die ondervoed waren werden evacuaties opgezet naar de provincies Overijssel, Friesland, Groningen en Drenthe waar nog voldoende te eten was.

VOEDSELDROPPINGS

Na overleg met de Duitsers mochten er voedseldroppings worden gehouden boven Nederland. Een paar dagen voordat Nederland helemaal werd bevrijd werd er op grote schaal voedselhulp geboden. Op 29 april 1945 wordt 500 ton voedsel uitgeworpen door 200 geallieerde vliegtuigen. De voedstelpakketten werden verzameld en verdeeld. Deze actie duurde 10 dagen en in totaal werd er meer dan tien miljoen ton voedsel gedropt en werden er meer dan 5.000 vluchten gemaakt. Het werd beschouwd als manna uit de hemel en om die reden werd het ook wel ‘operatie manna’ genoemd.

BEVRIJDING IN ZICHT

Het is een cru gegeven dat er in de laatste maanden van de oorlog zoveel Nederlands zijn omgekomen in de Hongerwinter. Na de landing in Normandië, D-Day, rukten de geallieerden in hoog tempo op en leek de bevrijding van Nederland aanstaande. Het oorlogsfront lag in september 1944 dwars door Nederland. Door het mislukken van operatie Market Garden duurde het echter langer voordat heel Nederland werd bevrijd, het duurde nog een lange winter.