Kamp Vught

Hoewel ik er zelf al vaker ben geweest, heb ik afgelopen weekend met mijn kinderen een bezoekje gebracht aan Kamp Vught. Eenmaal binnen de hekken van het kamp voel je nog steeds de bedruktheid en het verdriet en je ervaart een enorme stilte. Heel indrukwekkend, maar ook erg leerzaam. Een stukje geschiedenis dat we nooit meer mogen vergeten.

SS-kamp Kamp Vught

Tijdens de Tweede Wereldoorlog was kamp Vught het enige SS-concentratiekamp buiten Duitsland en het viel rechtstreeks onder het commando van het SS-hoofdkantoor in Berlijn. De SS had behoefte aan ruimte omdat de doorgangskampen in Amersfoort en Westerbork de toenemende stroom Joodse gevangenen niet meer aan konden. In tegenstelling tot andere ‘buitenlandse’ kampen werd kamp Vught opgezet naar het model van andere kampen in nazi-Duitsland. Het was een werkkamp en geen vernietigingskamp.

Kamp Vught heette officieel Konzentrationslager Herzogenbusch. In 1942 werd begonnen met de bouw. Toen in 1943 de eerste gevangenen uit Amersfoort aankwamen, was het kamp nog niet afgebouwd. Dit mochten de uitgehongerde en afgebeulde gevangen zelf doen.

Functie Kamp Vught

Tussen januari 1943 en september 1944 werden 31.000 mensen voor korte of langere tijd opgesloten in Kamp Vught. In het kamp zaten behalve 12.000 joden, ook verzetsstrijders, politieke gevangenen, criminelen, Sinti en Roma en Jehova’s getuigen.  Zeker 749 kinderen, vrouwen en mannen stierven de hongerdood of kwamen om door ziekte en mishandeling. 329 Gevangenen werden geëxecuteerd op de fusilladeplaats even buiten het kamp. Dat zijn toch cijfers waar je kippenvel van krijgt.

De belangrijkste functie van Kamp Vught was de systematische onderdrukking van alle tegenstanders van het Duitse regime. Daarnaast werd in de latere oorlogsjaren het ondersteunen van de Duitse (oorlogs-)industrie steeds belangrijker.

Philips

Rond de jaarwisseling 1942/1943 kreeg Frits Philips vanuit Berlijn het dringende verzoek werk te verschaffen aan gevangenen in het te openen concentratiekamp Vught. In eerste instantie weigert hij maar na lang nadenken en overleg met zijn familie en mensen uit het verzet, stemt hij in. Hij hoopt hiermee de belangen van het bedrijf te dienen, maar vooral om de gevangenen te kunnen helpen. Frits Philips stelde aan de SS-leiding van Kamp Vught hoge eisen en tot zijn grote verbazing komt men aan al zijn eisen tegemoet. Eén van eisen is dat Philips bepaalde welke gevangenen worden ingezet en hoeveel. Ook kregen de gevangenen dagelijks een door Philips verschafte warme maaltijd, de Philipsprak, aangeboden. Zo ontstond binnen het prikkeldraad van het kamp de Speciale Werkplaats B677. Een soort ‘staat in de staat’ waar producten als knijpkatten en radio’s werden gemaakt. Het lukte de Philips-leiding de situatie van de gevangenen die er werkten aanzienlijk te verbeteren, maar uiteindelijk kon het transport van de joden onder hen niet worden voorkomen.

Hoe dan ook, voor de gevangenen die deel hebben uitgemaakt van het Philips-Kommando is het vestigen van de werkplaats in Kamp Vught een goede beslissing geweest. De staat Israël heeft Frits Philips in 1996 de Yad Vashem onderscheiding toegekend voor het bieden van hulp aan joden.

Ontruiming Kamp Vught

In de nacht van 2 op 3 juni 1944 werden alle overgebleven Joden naar Auswitz gedeporteerd.  Kamp Vught werd op 5 september 1944 (Dolle Dinsdag) volledig ontruimd. Ondanks dat de geallieerden heel dichtbij waren, werden 3400 gevangenen op transport gezet naar vernietigingskampen waar velen het leven lieten. Ook werden op 4 en 5 september nog 117 mensen geëxecuteerd.

Wreedheden Kamp Vught

In Kamp Vught hebben veel wreedheden plaatsgevonden. Er zijn 1666 kinderen weggevoerd waaronder ten minste 1269 joden. Sommige kinderen uit een speciaal kinderkamp werden ook weggevoerd naar Auschwitz en vrijwel direct na aankomst door middel van vergassing om het leven werden gebracht.

De Deppner-executies waren vanwege de nadering van geallieerde troepen een lange serie van executies van 329 mannen  tussen eind juli en begin september 1944.  Ze werden uitgevoerd in opdracht van SS-officier Erich Deppner.

Als vergeldingsmaatregel van een protest van een aantal vrouwen, werden op zaterdag 15 januari 1944  in een cel van 9m² zonder ventilatie, 74 vrouwen samengeperst. Na 14 uur werd de cel opengemaakt en bleken 10 vrouwen te zijn overleden.  Dit gebeuren staat bekend als het bunkerdrama.

Na de oorlog

Tegenwoordig staan op het terrein van het Kamp Vught twee kazernes, een gevangenis, het Molukse woonoord Lunetten en het Nationaal Monument Kamp Vught. Hier vindt u persoonlijke verhalen, brieven, dagboeken, foto’s, filmfragmenten en voorwerpen van slachtoffers, daders en omstanders. Een bezoekje aan dit kamp is voor jong en oud de moeite waard, want zoals ik al eerder zie: “Dit stukje geschiedenis mag nooit vergeten worden”.

Nationaal Monument Kamp Vught is de winnaar van de museumprijs 2016. De prijs is verkregen vanwege de manier waarop men de voormalige sfeer uit het SS concentratiekamp in een reële beleving weet om te zetten.

Eerder verschenen blogs over de Tweede Wereldoorlog:

 

2 Responses

  1. De Februaristaking - Nederlandinfoblog.nl

    […] Kamp Vught […]

  2. Dagje Den Bosch - Nederlandinfoblog.nl

    […] Kamp Vught […]

Leave a Reply