Hollandse waterlinie

Hollanse waterlinie routeDe Hollandse waterlinie is ontworpen en aangelegd om ons land in oorlogstijd te beschermen tegen invallen van vijandige troepen. Deze verdediging was gebaseerd op het onder water zetten wat ook wel inunderen wordt genoemd. Doormiddel van een ingenieus systeem van sluizen, dijken en kanalen konden grote gebieden land onder water worden gezet. Het land werd daardoor moeilijk begaanbaar voor de vijandige troepen. Het concept van de waterlinie is buiten Nederland nergens op zo’n grote schaal is toegepast. Het wordt gezien als één van de grootste infrastructurele ingrepen die ooit in ons land hebben plaatsgevonden.

OUDE HOLLANDSE WATERLINE

De Oude Waterlinie is ontstaan in het Rampjaar 1672 toen de Franse troepen op het punt stonden om Holland, het centrum van de Republiek te veroveren. In allerijl werd een waterlinie gecreëerd tussen de Zuiderzee en de Merwede. In grote haast werden gebieden geindueerd. Door slechte planning en soms ook door toeval (of pech) werden grotere delen onder water gezet dan oorspronkelijk gepland. Het onderwater zetten van het land werden de Fransen tot staan gebracht. Helaas zat het de Republiek niet mee: door een hevige vorst eind december 1672 bevroren de wateroppervlakten en werden weer begaanbaar. Hierdoor konden de Franse troepen weer verder trekken. Gelukkig zat het ook de Fransen niet mee want een plotselinge dooi in de daarop volgende weken dreigde de Fransen evenwel fataal te worden. Ze konden echter via de zuidoever van de Oude Rijn terug omdat een Staatse bevelhebber daar de versterking bij Nieuwerbrug had verlaten. Het onbeschermde gebied aan de zuidzijde van de Oude Rijn werd door het Franse leger totaal verwoest.

NIEUWE HOLLANDSE WATERLINIE

De Nieuwe Hollandse Waterlinie is een unieke historische verdedigingslinie en was van ongeveer 1815 tot 1940 een onneembare vesting. Fort Pampus De linie is 85 kilometer en liep vanaf het eiland Pampus in de Zuiderzee tot en met de Biesbosch. De linie kende 46 forten en de vijf vestingsteden Muiden, Weesp, Naarden, Gorinchem en Woudrichem. Van Muiden in het noorden tot de Biesbosch kon een strook land onder water gezet worden en de doorgangen werden afgesloten. Tot mei 1940 hebben er nog vele aanpassingen aan de waterlinie plaatsgevonden, bijvoorbeeld de losse groepsschuilplaatsen tussen de forten.

Helaas is de Hollandse waterlinie door de techniek ingehaald. Vliegtuigen waren in de Tweede Wereldoorlog de nieuwe realiteit en maakte het indureren van grote delen van het land overbodig.

Techniek maakt waterlinie overbodig

In 1995 werd de Nieuwe Hollandse Waterlinie (samen met de Stelling van Amsterdam) op de voorlopige Werelderfgoedlijst van UNESCO geplaatst. In 2009 wees minister Plasterk de gehele Nieuwe Hollandse Waterlinie aan als rijksmonument. De impact van de waterlinie is tot op de dag van vandaag nog zichtbaar. Vanwege het vrije schotsveld dat de militiairen nodig hadden is in het gebied van de waterlinie niet gebouwd. Tot op heden is die beeldbepalend voor het landschap. Het is een prachtig natuurgebied met forten, groepschuilplaatsen en waterstaatkundige werken. Deels zichtbaar, deels verborgen in het landschap.

Bezoek met mooi weer eens van de vele nog resterende overblijfselen van de Hollandse Waterlinie.

Comments are closed, but trackbacks and pingbacks are open.