De Februaristaking

Alhoewel ik de oorlog, gelukkig, niet heb meegemaakt, is dit een periode die mij enorm interesseert, zo ook de Februaristaking. Bij de Dokwerker in Amsterdam wordt op donderdag 25 februari 2016 om 16.30 uur, voor de 75e keer de Februaristaking 1941 herdacht.

Aanleiding van de Februaristaking

De FebruaristakingIn de winter van 1940-1941 vielen de leden van de WA (Nationaal Socialistische Weerbaarheidsafdeling), van de NSB veel Joden lastig. Vanaf die winter werden Joden steeds vaker geweerd van plekken waar tot voor de oorlog iedereen mocht komen. Trams, openbare gebouwen en zwembaden waren ineens verboden terrein voor Joden. Ze werden vernederd en bezittingen werden gestolen. De Joodse bewoners verzetten zich de NSB’ers en vormden knokploegen. Ook niet Joodse Amsterdammers, vooral uit de Jordaan en Katenburg, Wittenburg, Oostenburg, steunden de Joodse bewoners. Toen ook de winkels en cafés verplicht werden gesteld een bordje ‘voor Joden verboden’ op te hangen, leidde dit op opstootjes. Op 9 februari 1941 drongen NSB’ers, bijgestaan door Duitse militairen, op het Thorbeckeplein het café-cabaret ‘Alcazar’ binnen omdat daar nog Joodse artiesten optraden. Dit leidde tot een vechtpartij waarbij 23 mensen gewond raakten.

Een directe aanleiding voor de Februaristaking waren razzia’s in de Joodse wijk nadat op 9 februari 1941 de Duitsers IJssalon Koco in de Van Woustraat hadden opgerold, omdat twee uit Duitsland gevluchte Joden die deze winkel runden onderdak hadden gegeven aan leden van een knokploeg. De broers overleefden het niet. Over de Amstel is een brug naar de beide broers vernoemd, ‘de Ernst Cahn en Alfred Cohnbrug.

Een andere aanleiding was dat op 11 februari een groep zingende en marcherende WA’ers naar het Waterlooplein trok om Joden in te elkaar te gaan slaan. De Joodse knokploeg, geholpen door leden van de CPN, werd gewaarschuwd. De knokploeg stal uit opslagplaatsen ijzeren voorwerpen die als knuppel gebruikt konden worden. Met wapenstokken, ploertendoders en ijzeren staven werd op elkaar ingeslagen. Het gevecht duurde slechts enkele minuten. Eén persoon bleef op straat liggen. Het bleek WA-man Hendrik Koot te zijn. Toen de politie zijn lichaam aantrof, had Koot een zelf gemaakte ploertendoder in de hand, die met een riempje om zijn pols zat. Hij werd door de politie naar het ziekenhuis gebracht alwaar hij op 14 februari overleed, zonder bij kennis te zijn gekomen. Volgens de Duitsers was het strottenhoofd van Koot doorgebeten en was hij op beestachtige wijze vermoord. De werkelijkheid was dat bij Koot slechts één verwonding werd geconstateerd.

Protest

In het weekend van zaterdag 22 op zondag 23 februari vonden in de Jodenbuurt razzia’s plaats en werden 427 Joodse mannen opgepakt. Zij zijn afgevoerd naar concentratiekamp Mauthausen. Omdat het weekend was waren veel Amsterdammers hiervan getuige. Uit protest leggen tienduizenden Amsterdammers gedurende de 2 dagen het werk neer. Trams blijven staan. Winkels sluiten de deuren. Gemeentelijke diensten, kantoren, scheepswerven, confectieateliers en metaalbedrijven liggen stil. Deze proteststaking breidde zich ook uit naar andere steden. De Duitsers braken uiteindelijk de staking met geweld. De Februaristaking

 

In Amsterdam is dit stukje geschiedenis vereeuwigd in een bronzen beeld. Dit beeld, De Dokwerker, op het Jonas Daniël Meijerplein stelt een staker voor. Het symbool van de opstand van het volk tegen de autoriteiten.

 

Eerder verschenen blogs over de Tweede Wereldoorlog:

2 Responses

  1. AvS
    AvS februari 25, 2016 at 11:01 am | | Reply

    Lees er toevallig net over in de krant. Goed dat jullie over dit soort belangrijke geschiedenismomenten schrijven!

  2. Kamp Vught - Nederlandinfoblog.nl
    Kamp Vught - Nederlandinfoblog.nl april 26, 2016 at 8:11 am |

    […] De Februaristaking […]

Leave a Reply