Carnaval in Brabant

Carnaval in Brabant; je moet het een keer meemaken! In mijn vorige blog over carnaval had ik het al over de twee soorten carnaval die Nederland kent; het Bourgondisch en het Rijnlands carnaval. Als Brabander sluit ik me natuurlijk helemaal aan bij de tradities van het Bourgondische carnaval. Ik zal proberen uit te leggen hoe het carnaval in Brabant er aan toe gaat. Misschien word je enthousiast en wil je het ook een keer komen meemaken.

Carnaval in Brabant

  • Elf november. De “elfde van de elfde” speelt een belangrijke rol. In Brabant worden op die dag om 11:11u de nieuwe carnavalsmotto’s bekendgemaakt. Dit verschilt per plaats en heeft vaak een iets maken met de plaatselijk politiek of omstandigheden.
  • Sleuteloverdracht. Bij carnaval ontvangt de Prins Carnaval op de eerste dag van het carnaval de symbolische sleutel van de stad/dorp uit handen van de burgemeester; die drie dagen lang ‘de macht’ aan hem overdraagt.
  • Carnavalsoptochten. In veel plaatsen worden grote carnavalsoptochten gehouden met praalwagens, georganiseerd en gemaakt door de carnavalsverenigingen, vaak met een bepaald thema.
  • Prins en gevolg. Een herkenbaar fenomeen tijdens het carnaval is de aanwezigheid van Prins Carnaval en zijn gevolg, de Raad van Elf. De opmaak van dit gevolg verschilt per regio, de Prins en nar zijn echter vrijwel universeel.
  • Betogen in dialect. Betogen in dialect worden in beide vormen gehouden. In Brabant wordt deze persoon een tonpraoter of sauwelaar genoemd, en zit ook daadwerkelijk in een ton. De deelnemers houden een cabaretesk betoog in dialect, waarin allerlei actuele zaken de revue passeren. Vaak worden daarbij lokale situaties en bekendheden uit de lokale en regionale politiek op de korrel genomen.
  • Dweilorkesten. In Brabant is het gebruikelijk dat zogenaamde dweilorkesten de muziek in de cafés en feestzalen verzorgen. Terwijl in bijvoorbeeld Limburg (Rijnlandse carnaval) het gehele feest meer op straat afspeelt.
  • Carnavalsstichting. De belangrijkste activiteiten van het carnavalsfeest (hoofdbal, sleuteloverdracht, optochten) zijn in handen van één stichting. De stichting kiest één prins (en gevolg) uit. Er is dus maar één prins per stad of dorp.Carnaval in Brabant
  • Alternatieve plaatsnamen. Het is gebruikelijk voor steden met een Bourgondische carnavalstraditie om de naam tijdens carnaval te veranderen. Enkele bekende voorbeelden zijn: Kaaiendonk (Oosterhout), Kielegat (Breda), Kruikenstad (Tilburg), Krabbegat (Bergen op Zoom), Lampegat (Eindhoven), Oeteldonk (‘s-Hertogenbosch), Tullepetaonestad (Roosendaal), Zandhazendurp (Rosmalen) en Schoenlapperslaand (Waalwijk).
  • Motto. Veel, maar niet alle, Bourgondische carnavals hebben een officieel motto. Dit is meestal een gevleugelde uitspraak in het plaatselijke dialect. In de optocht kunnen mensen zich volgens dit motto kleden en daarmee in sommige gevallen een prijs winnen.
  • Kleding. Traditionele kleding bestaat uit oude kledingstukken, gordijnen, blauwe kielen en zakdoeken met allerlei accessoires. De insteek van het Bourgondische carnaval was oorspronkelijk dat van een gekostumeerd eetfestijn waarbij men elkaar belachelijk maakte. Door de grote armoede die heerste in Brabant vanaf de bloeitijd van de Gouden Eeuw tot de Tweede Wereldoorlog wordt het traditionele feest gekenmerkt door (schijnbaar) eenvoudige kostuums; waarvan de beroemde blauwe boerenkiel met zakdoek wellicht het meest iconisch is.

Ben jij klaar voor Carnaval in Brabant?

Carnaval in Brabant wijkt dus op een aantal punten af van het Carnaval in Limburg (Rijnlandse Carnaval). Weet jij nog bijzondere verschillen of wil je Carnavals verhaal met mij delen, dan hoor ik het graag!

3 Responses

  1. Carnaval - Nederlandinfoblog.nl
    Carnaval - Nederlandinfoblog.nl april 26, 2016 at 9:47 am |

    […] valt nog zoveel meer te vertellen. In een volgende blog zal ik het hebben over de plaatsnamen die veranderen, de praalwagens en wat is een hip outfit dit […]

  2. Carnaval 2017 - Nederlandinfoblog.nl
    Carnaval 2017 - Nederlandinfoblog.nl februari 13, 2017 at 10:45 am |

    […] Carnaval in Brabant […]

  3. Carnaval in Duitsland - Duitslandinfoblog.nl

    […] In verschillende delen van Duitsland, zoals bijvoorbeeld in het Rijnland wordt carnaval gevierd. Ook daar vindt men de typische verschijnselen zoals buutreders (redenaars die staan of zitten op of achter een biervat), zittingen, optochten, verklede mensen en bier. De optochten vinden meestal op Rosenmontag plaats. Bekende carnavalssteden zijn Aken, Düsseldorf, Duisburg, Keulen, Krefeld en Mainz; kortom in de hele regio Nederrijn wordt het Carnavalsfeest gevierd. Münster heeft op Rosenmontag een grote optocht, waaraan ook wagens en groepen uit Twente deelnemen. In Zuid-Duitsland waar het feest ook uitbundig wordt gevierd, bestaat een aantal specifieke carnavalstradities. Hier, met name in het Zwarte Woud en in de stad Neurenberg, zien we, evenals in het aangrenzende Zwitserland, o.a. met grote koebellen uitgeruste, duivelachtige figuren (“Scheller”). Deze figuren gaan mogelijk terug op oude, voorchristelijke vruchtbaarheidsriten. Traditioneel is de “Altweiberfassnacht”, op donderdag voor carnaval, waarbij de vrouwen uitbundig feestvieren, en als ze de kans daartoe krijgen, met een schaar de stropdas afknippen van mannen die er een dragen. Carnaval in Duitsland blijft toch een andere belevenis dan in Nederland. Alleen al door de hoeveelheden snoep en cadeautjes die ze uit de praalwagens gooien naar het publiek. Heb jij ooit Carnaval op een bijzondere plek gevierd? Ik hoor graag je belevenissen! Meer lezen over Carnaval vieren in Nederland? Lees de blog over Carnaval in Brabant. […]

Leave a Reply